Giới thiệu việc làm... kiểu giang hồ ở Sài Gòn

(Kênh 13) – Mỗi ngày có hàng trăm người đến Công ty TNHH TMDV bốc xếp Thanh Xuân xin việc làm. Khác với tên gọi, dịch vụ của công ty hệt như một dịch vụ giới thiệu việc làm.

Để nhận việc, mỗi người tìm việc phải đóng cho công ty 300.000 đồng. Tuy nhiên, cách giới thiệu việc làm của công ty này là “bán” người lao động cho đơn vị khác. Ai không chịu, đến công ty đòi lại tiền thì bị công ty hành xử kiểu giang hồ.

Bẫy người lao động

Sáng 2/3, Võ Xuân Huynh (28 tuổi) quê ở Phú Yên đến Công ty TNHH TMDV bốc xếp Thanh Xuân (gọi tắt là Công ty Thanh Xuân) ở quốc lộ 1, phường Tân Thới Nhất, quận 12, TP.HCM, để tìm việc.

Anh Võ Văn Kiệt (trái) cho biết mình bị lừa mất 300.000 đồng mà việc làm không có.

Khi vừa vào công ty, Huynh được nhân viên tên Cường tư vấn: “Nếu làm ở tiệm tạp hóa, xếp bánh kẹo loại trọng lượng 5-10kg/kiện hàng thì lương hằng ngày là 250.000 đồng/ngày được bao ăn ở. Phụ kho xếp gạo, sữa nếu trọng lượng 25kg lương 370.000 đồng/ngày, trọng lượng 30 – 50kg lương 480.000 – 500.000 đồng/ngày. Ban đầu vào làm sẽ ăn lương theo sản phẩm. Nơi làm việc ở quận 2, quận 7, khu vực Suối Tiên, Đồng Nai, Long An đều có”.

“Săn hàng” ở vùng ven

Để “săn hàng”, Công ty Thanh Xuân đã dán, phát hàng ngàn tờ rơi thông báo tuyển dụng lao động phổ thông khắp các quận huyện ở TP.HCM. Do đó hằng ngày có hàng trăm người lao động đến công ty liên hệ xin việc làm. Bao nhiêu người đến là cũng từng ấy người mắc lừa, bị trấn tiền và ấm ức mà chẳng dám làm gì.

Huynh chọn công việc bốc xếp sữa loại trọng lượng 25kg. Cường bảo Huynh đóng 300.000 đồng “để mua đồng phục và đóng bảo hiểm”, rồi bảo xuống Suối Tiên “gọi điện cho anh Đạt để đón đi làm việc”.

Tại Suối Tiên, sau nhiều lần gọi điện, người tên Đạt bảo đến tổng kho Quế Bằng ở đường 15, phường Long Bình, quận 9. Đây là kho bãi đã đóng cửa lâu ngày. Tiếp tục gọi điện, Đạt hướng dẫn đi vào một căn nhà cấp bốn, không số nằm sâu trong một con hẻm nhỏ gần đó.

Tại đây ông Đạt nói: “Công ty đang cần tuyển lao động bốc xếp làm ở cảng Cát Lái, Tân Cảng, công việc hằng ngày là bốc xếp phân bón, gạo, mỗi bao 50kg trở lên, ăn ở tự túc”. Huynh phàn nàn về công việc không phải như nhân viên tên Cường của Công ty Thanh Xuân tư vấn, ông Đạt nói: “Tôi có biết Thanh Xuân là ông nào đâu, mặt mũi như thế nào đâu. Họ gọi điện nói tôi cần người để họ giới thiệu cho. Họ giới thiệu, thu tiền của mọi người tôi đâu có biết. Có phàn nàn gì thì về trên đó hỏi”. Biết là không ổn, Huynh uất ức bỏ về.

Giống như Huynh, Võ Văn Kiệt (27 tuổi) quê Kiên Giang cũng đóng cho Công ty Thanh Xuân 300.000 đồng để xin việc. Cũng kịch bản gặp ông Đạt ở quận 9. Bị mất tiền, việc làm không có, Kiệt bức xúc: “Tui đóng tiền, bên đó nói xuống Suối Tiên gọi điện có người ra đón. Tới nơi gọi điện họ bảo tự đi xe ôm vào. Giờ công việc không có, tiền không biết có lấy lại được không. Ở quê lên có 400.000 đồng, giờ bị gạt gần sạch rồi”.

Lộ chất giang hồ

Không tìm được việc như đã tư vấn, chiều 2/3 Kiệt gọi điện thoại cho ông Quách Văn Luận, giám đốc Công ty Thanh Xuân. Hai bên đã xảy ra một cuộc cự cãi nảy lửa qua điện thoại. Sau khi nghe Kiệt nói công việc không như tư vấn, ông Luận đã chửi thề.

Sáng 3/3, khi thấy Kiệt vừa đến công ty, một thanh niên đã chặn lại ngay trước cửa và đưa sang quán cà phê kế bên hỏi chuyện. Khi Kiệt nói muốn lấy lại tiền, người thanh niên này nói: “Không lấy lại được, để tôi bố trí cho anh công việc ở khu Sóng Thần. Không chịu thì về đi”. Nhìn vẻ mặt hung tợn của gã thanh niên này, Kiệt đành rút.

Túc trực trước Công ty Thanh Xuân luôn có khoảng sáu thanh niên mặt mày dữ tợn chuyên làm nhiệm vụ đưa đón người xin việc ở các nơi về công ty và chở họ ra bến xe An Sương để đến các nơi khác. Họ còn làm nhiệm vụ dằn mặt người lao động nếu đến đòi lại tiền.

Theo phản ảnh của người dân khu vực này, trước đây từng xảy ra những vụ cãi cọ, đánh nhau giữa nhóm thanh niên trên và người xin việc. Dĩ nhiên kết quả lúc nào người tìm việc cô thế cũng tiền mất tật mang.

Trụ sở Công ty TNHH TMDV bốc xếp Thanh Xuân.

Tuy nhiên, ngày 4/3, trao đổi với phóng viên, ông Nguyễn Văn Toàn, phó trưởng Công an phường Tân Thới Nhất, cho biết công an phường chưa nhận được trình báo nào của người dân về việc bị đánh đập, lừa đảo tiền liên quan đến Công ty Thanh Xuân.

Trong khi đó, Sở Lao động, thương binh và xã hội TP.HCM cho biết Công ty Thanh Xuân chưa được sở cấp phép hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, giới thiệu việc làm. Ông Huỳnh Thanh Khiết, phó giám đốc sở, nói Công ty Thanh Xuân hoạt động như thế là “sai quy định”.

Giám đốc chửi thề

(Đoạn ghi âm qua điện thoại giữa ông Luận và anh Kiệt)

- Kiệt: Ông kia nói không bao ăn, ở. Rồi bốc đủ thứ luôn…

- Ông Luận: Bốc xếp làm gì có bao ăn ở cho các em.

- Kiệt: Nhưng trong giấy quảng cáo để là bao ăn ở luôn.

- Ông Luận: Ai làm hợp đồng cho các em mà nói bao ăn ở? Em làm bốn, năm ngàn một ngày mà đòi bao ăn ở.

- Kiệt: Nhưng tui xuống đó công việc không như tư vấn.

- Ông Luận: Em xuống đó có người thu xếp công việc cho em. Anh đưa em xuống đó thì anh nắm được công việc dưới đó như thế nào nhé.

- Kiệt: Công ty anh lừa đảo, giờ em muốn lấy tiền lại.

- Ông Luận: Lừa con đ… mẹ mày! Lừa đ… cha mày chứ lừa! Mày lướt mẹ đi!

- Kiệt: Anh không trả tiền mai em báo công an đó!

- Ông Luận: Mày báo ai mày báo mẹ mày đi! Mày đi mày báo đi! Mẹ mày! Cút mẹ mày đi!

- Kiệt: Giờ anh có trả tiền tôi không?

- Ông Luận: Trả cái đ… mẹ mày! Mày làm 10 ngày đi quay lại tao trả.

- Kiệt: Anh không trả tui đạp văn phòng anh luôn đó!

- Ông Luận: Đ.M… mày lên liền đi! Mày lên liền đi!

PV

Giới thiệu việc làm... kiểu giang hồ ở Sài Gòn

4 điều then chốt nên nhớ khi sinh viên đi làm thêm

(Kênh 13) – Dưới đây là 4 điều quan trọng nên ghi nhớ nhằm đảm bảo các bạn sinh viên đi làm thêm sẽ có được quãng thời gian vừa học tập vừa làm việc hiệu quả nhất.

Làm thêm vì tích lũy kinh nghiệm chứ không phải để mưu sinh

Có rất nhiều bạn vì tình hình kinh tế gia đình khó khăn nên rất cần đi làm thêm để kiếm thêm tiền trả học phí, nhà thuê, ăn uống,… và đủ thứ “tiền tiền và tiền” khác. Nhưng tất cả những điều đó cuối cùng cũng là để việc học của bạn được đảm bảo và hoàn thành một cách trọn vẹn, tốt đẹp hơn. Nên chẳng có lý gì bạn lại bỏ lỡ mất việc học chỉ vì quá tham vài triệu đồng một tháng, hay lỡ thích công việc làm thêm này quá rồi. Hãy luôn nhớ rằng bạn đi làm vì muốn học hỏi thêm kiến thức và tiếp thu kinh nghiệm chứ không phải mưu sinh.

Xác định được mục tiêu đúng, bạn sẽ có được sự tập trung và lĩnh hội hoàn toàn khác. Bạn sẽ chủ động tìm kiếm các giá trị tốt cho bản thân, những giá trị lớn hơn giá trị của tiền. Ví dụ như các mối quan hệ, khả năng giao tiếp, hay cả niềm vui nữa…

ảnh minh họa

Trái lại, một mục tiêu sai lệch sẽ khiến bạn lãng phí thời gian và kết quả lại không như ý muốn.

Chọn việc làm thêm gần với ngành nghề

Nếu có thể, hãy chọn việc làm thêm gần với ngành học của mình hoặc nghề nghiệp tương lai mà bạn theo đuổi. Việc này giúp bạn bổ sung kiến thức cho ngành nghề mình lựa chọn, giúp bạn hiểu hơn về nghề nghiệp tương lai của bản thân.

Một công việc làm thêm gần với ngành nghề sẽ là một điểm cộng trong bảng lịch sử kinh nghiệm làm việc của bạn. Sẽ là một điều tuyệt vời khi bạn vừa ra trường thì sơ yếu lý lịch đã có ngay một dòng thể hiện kinh nghiệm cho vị trí ứng tuyển.

Không dễ nhưng cũng không quá khó khăn để bạn tìm một việc làm thêm như vậy, chỉ cần bạn nhiệt tình và kiên nhẫn. Ví dụ như sinh viên ngành Ngữ văn – Báo chí thì có thể cộng tác với các tòa soạn báo; sinh viên trường Marketing, Kinh tế có thể trải nghiệm ở các vị trí PG, bán hàng thời vụ, cộng tác viên cho các sự kiện truyền thông; sinh viên ngành Xây dựng có thể thực tập không lương tại các công trường…

Học hỏi kinh nghiệm từ các bậc “tiền bối”

Không ai có thể thành tài và nên người mà không có sự dẫn dắt. Có thể bạn chăm chỉ, thông minh và khéo léo nhưng bạn cần được hướng dẫn thì những tố chất kia mới có thể hỗ trợ đắc lực và biến những điều bạn từng làm thành kinh nghiệm thực tế. Nên hỏi, xin ý kiến và lời tư vấn của người đi trước để có những chỉ dẫn thiết thực, lời khuyên bổ ích giá trị.

Bạn có thể để ý và thấy ngay những tờ rơi tuyển việc làm do những công ty đa cấp hay lừa đảo thường có dòng chữ “ưu tiên sinh viên năm nhất, năm hai”. Và thực tế thì không ít sinh viên đã “sặp bẫy” khi không chịu tham khảo ý kiến của các anh chị hay bạn bè đi trước.

Cân đối thời gian và sức khỏe

Điều cuối cùng nhưng cực kỳ quan trọng đó là phải biết cân đối thời gian và sức lực, sắp xếp thời khóa biểu giữa việc học và đi làm sao cho thật hợp lý.

Các bạn trẻ rất dễ rơi vào trường hợp vì quá mê công việc mà thiếu tập trung cho việc học, dẫn đến phải thi lại, kết quả học tập sa sút và tệ hơn nữa là nghỉ học. Một hiện tượng rất phổ biến là rất nhiều bạn sinh viên ngủ gục khi lên lớp vì khi đi làm thêm không biết cân đối thời gian và sức khỏe nên không thể giữ được sự tỉnh táo.

Không bao giờ được quên rằng nhiệm vụ chính của bạn là học. Điều này rất rõ ràng, tất cả các bạn đều biết, nhưng thực tế không ít sinh viên đi làm thêm đã bắt đầu lạc mất con đường mình theo đuổi lúc nào không hay. Vì vậy, dù hoàn cảnh như thế nào, hãy luôn là chính mình và cân bằng cuộc sống.

T.H

4 điều then chốt nên nhớ khi sinh viên đi làm thêm

Hai bằng tiến sỹ, lương hơn hai triệu đồng

Lương thấp, chế độ đãi ngộ không đảm bảo, nhiều nhà khoa học trẻ ở các viện nghiên cứu trong nước đang có xu hướng bỏ ra ngoài làm cho các doanh nghiệp.

Nhiều tiến sỹ ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam có mức lương hơn ba triệu đồng một tháng.

 

Lương thấp, nhà khoa học trẻ đua nhau bỏ Viện

Hoạt động trong chuyên ngành sinh học, TS L.P.H có nhiều năm công tác tại Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Tốt nghiệp Đại học Nông nghiệp Hà Nội, anh về công tác tại Viện ở ngạch nghiên cứu viên với mức lương khởi điểm 180.000 đồng một tháng, thêm vài chục nghìn phụ cấp ăn trưa.

Cùng thời điểm ấy, nhiều bạn bè tốt nghiệp với anh có mức lương hơn triệu đồng một tháng. Tốt nghiệp thạc sỹ ở Bỉ, học tiến sỹ trong nước. Năm 2007, tốt nghiệp thêm một bằng tiến sỹ ở Đức nhưng mức lương của anh thời điểm ấy chỉ hơn hai triệu đồng một tháng, thêm khoản công tác phí chưa đến trăm nghìn một ngày nếu đi làm việc ở ngoài Viện.

Cuối năm 2007, qua sự giới thiệu của một người bạn, anh rời Viện, về làm cho một Cty nước ngoài có trụ sở tại Việt Nam. Vẫn tiếp tục làm công tác chuyên môn của mình nhưng mức lương của anh một tháng bằng một năm thu nhập ở Viện.

Thu nhập quá thấp nên trước khi rời Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, ở tuổi ngoài 30 anh vẫn chưa lập gia đình. “Nếu cứ tiếp tục ở Viện, mình tin là khó mà nuôi được vợ con. Đứa bé nhà mình đi học một tháng hết 1,8 triệu đồng, chưa kể các khoản chi tiêu khác”, anh H, nói.

Theo GS.TS Lê Trần Bình, nguyên Viện trưởng Viện Công nghệ Sinh học (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), khoảng năm năm trở lại đây, các nhà khoa học trẻ rời Viện ra làm cho doanh nghiệp bên ngoài có xu hướng gia tăng.

Tại Viện Công nghệ Sinh học, trước năm 2008 có một, hai trường hợp bỏ Viện, hầu hết là các nhà khoa học trẻ đi nghiên cứu sinh ở nước ngoài, sau đó không về. Từ năm 2008 đến nay có khoảng gần chục nhà khoa học trẻ đang làm việc trong nước bỏ Viện ra làm ngoài.

PGS.TS Lê Xuân Cảnh, Viện trưởng Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật (Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) cũng cho hay, những năm qua, tình trạng các nhà khoa học trẻ bỏ Viện ra làm cho doanh nghiệp bên ngoài để có mức thu nhập cao hơn xuất hiện rải rác. Ngay năm 2013, một nữ nhà khoa học trẻ vừa biên chế vào Viện thì xin nghỉ để ra làm ngoài.

Không thể cơm rau dưa mà làm khoa học!

PGS.TS Trương Xuân Lam, Trưởng phòng Côn trùng học Thực nghiệm, Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật có thâm niên hơn 20 năm công tác, cho biết, với học hàm phó giáo sư, học vị tiến sỹ, thu nhập của anh hiện tại là 5,2 triệu đồng/tháng.

Trong phòng Côn trùng học Thực nghiệm, có TS tốt nghiệp ở Pháp về lương 3,3 triệu đồng một tháng, có cán bộ tốt nghiệp cử nhân lương 2,4 triệu đồng một tháng. Hiện họ đang phải thuê nhà trọ.

Theo PGS.TS Lê Xuân Cảnh, điều thiệt thòi của những người làm khoa học là ở chỗ không có phụ cấp gì ngoài lương cơ bản theo hệ số nhà nước, ba năm tăng bậc một lần. Viện Sinh thái và Tài nguyên Sinh vật có 116 cán bộ, hơn một phần ba trong số đó là cán bộ trẻ.

Có cán bộ mới tốt nghiệp ra trường lương hơn hai triệu đồng, nhiều tiến sỹ lương hơn ba triệu đồng trong khi tiền gửi con đã hết hai triệu. Đồng lương như hiện nay khó đáp ứng được nhu cầu tối thiểu trong sinh hoạt.

Hiện thu nhập của một số nhà khoa học trẻ được tăng thêm nhờ các đề tài, dự án. Tuy nhiên nguồn thu này không ổn định và không thường xuyên. GS Lê Trần Bình cho biết, không phải lúc nào các nhà khoa học cũng có đề tài, dự án, chưa kể để tham gia các đề tài, dự án, các nhà khoa học phải đầu tư thêm chất xám, làm thêm thứ bảy, chủ nhật.

Nguồn thu nhập chính của nhiều nhà khoa học vẫn là đồng lương trong khi mức lương lại quá thấp. Vì thế, họ khó có thể chuyên tâm làm công tác nghiên cứu: “Không thể cứ cơm rau dưa mà làm nghiên cứu, họ cần phải được đảm bảo cuộc sống”, ông Bình nói.

GS.TS Lê Trần Bình cho rằng việc các nhà khoa học trẻ bỏ Viện ra làm cho doanh nghiệp bên ngoài là điều dễ hiểu và việc chảy máu chất xám như hiện nay còn là ít. Không có nơi nào ở Việt Nam lại có thu nhập thấp như ở Viện nghiên cứu. Hầu hết các nhà khoa học vẫn muốn gắn bó với nghiệp nghiên cứu, việc ra làm bên ngoài là việc cực chẳng đã.

(Tiền Phong)

Hai bằng tiến sỹ, lương hơn hai triệu đồng

Thạc sỹ thất nghiệp - Vì đâu nên nỗi?

Trong giai đoạn khó khăn của nền kinh tế, tình trạng thất nghiệp gia tăng là điều tất yếu. Điều này thể hiện rõ tính cung cầu lao động trong nền kinh tế thị trường.

Việt Nam cam kết đặt giáo dục là ưu tiên hàng đầu của phát triển

Không riêng gì tại Việt Nam, mà nhiều quốc gia trên thế giới cũng gia tăng nạn thất nghiệp do khủng hoảng kinh tế toàn cầu trong thời gian qua.

Báo chí đã nói rất nhiều về tình trạng lao động chất lượng cao bị thất nghiệp, hoặc phải nhận những công việc không tương xứng với bằng cấp được đào tạo. Chẳng hạn như hàng nghìn cử nhân thất nghiệp ở Nghệ An, gần 25.000 sinh viên ra trường thất nghiệp ở Thanh Hóa, cả nghìn cử nhân làm công nhân tại một doanh nghiệp ở Đà Nẵng,…

Không chỉ cử nhân thất nghiệp, mà cả thạc sỹ cũng thất nghiệp. Nhiều bài báo đã nêu lên những trường hợp thạc sỹ thất nghiệp đi bán sim điện thoại, ở nhà nội trợ, thậm chí đi phụ xe để lấy tiền xin việc hoặc đi làm công nhân thời vụ.

Đâu là nguyên nhân của vấn đề này?

Theo Luật giáo dục, mục tiêu của đào tạo thạc sỹ là “giúp học viên nắm vững lý thuyết, có trình độ cao về thực hành, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo và có năng lực phát hiện, giải quyết những vấn đề thuộc chuyên ngành được đào tạo” (điều 39). Đồng thời, yêu cầu chất lượng thạc sỹ được đào tạo phải “nâng cao những kiến thức đã học ở trình độ đại học; tăng cường kiến thức liên ngành; có đủ năng lực thực hiện công tác chuyên môn và nghiên cứu khoa học trong chuyên ngành của mình” (điều 40).

Thế nhưng, những trường hợp thạc sỹ thất nghiệp được báo chí nêu ra hình như không đúng với mục tiêu và chất lượng đào tạo. Các ‘thạc sỹ thất nghiệp’ này đều cùng lý do không xin được việc sau khi tốt nghiệp đại học nên học tiếp để hy vọng bằng thạc sỹ sẽ xin việc dễ hơn. Đây cũng là lý do của phần lớn những người đi học cao học ngay sau khi tốt nghiệp.

Rõ ràng, mục tiêu đào tạo thạc sỹ là tạo ra lực lượng lao động có chuyên môn sâu về chuyên ngành, có khả năng làm việc độc lập, sáng tạo trong chuyên môn và có khả năng nghiên cứu khoa học.

Thế nhưng, hầu hết lý do học cao học là để dễ xin việc như nói ở trên cho thấy, mục tiêu đi học của những người này không đồng nhất với mục tiêu của đào tạo thạc sỹ. Vì thế, không thấy những người này khẳng định một cách thẳng thắn về năng lực chuyên môn lẫn khả năng sáng tạo và nghiên cứu khoa học để phủ nhận việc loại hồ sơ của họ là bất hợp lý ngoài việc khẳng định họ có bằng thạc sỹ.

Thêm nữa, hầu hết chỉ thấy các thạc sỹ này nộp đơn xin việc vào các vị trí công chức, viên chức của các cơ quan nhà nước. Rõ ràng, các vị trí công chức hành chính lẫn chuyên môn ở từ cấp xã/phường đến cấp sở không cần bằng thạc sỹ. Cũng như các vị trí viên chức trong các trường tiểu học và phổ thông, các đơn vị hành chính sự nghiệp cũng không cần đến bằng thạc sỹ.

Có một điều bất nhẫn là hầu hết những ‘thạc sỹ thất nghiệp’ được báo chí nêu trên đều có gia cảnh khó khăn, gia đình phải vay mượn tiền để cho họ đi học. Và khi học xong, không tìm được việc làm thì nợ lại chồng nợ.

‘Cao học làm gì?’

Tác giả đặt câu hỏi về mục đích của việc theo học cao học của giới trẻ

Không biết sự thật mà báo chí nêu đến đâu, nhưng nếu thực sự là như vậy thì những gia đình này, những ‘thạc sỹ’ này đều có cái nhìn thiển cận về bằng cấp và công việc. Cũng không tránh khỏi sự háo danh về bằng cấp như dân gian vẫn thường nói “nghèo cũng cố cho con học đại học”. Chính họ, tự dồn mình vào con đường tự ti và bế tắc.

Vậy, họ cố gắng lấy bằng thạc sỹ để làm gì nếu không có mục tiêu làm việc tại các cơ quan nghiên cứu, hoặc giảng dạy sau phổ thông? Họ vay tiền để đi học làm gì nếu ra trường không xin được công việc đúng với chuyên môn và bằng cấp?

Họ học cao, nhưng tư duy và trình độ có thực sự cao? Bằng cấp có tương xứng với năng lực?

Như đã nêu ở trên, không thấy các ‘thạc sỹ thất nghiệp’ này khẳng định có đủ năng lực chuyên môn lẫn kiến thức liên ngành, có đủ năng lực làm việc độc lập và nghiên cứu khoa học. Vì vậy, dư luận hoàn toàn có thể đặt ra câu hỏi: Bằng thạc sỹ của họ có tương xứng với năng lực thực sự của họ hay không?

Mỗi chuyên ngành học đều có những đặc thù về nghề nghiệp, và một người có trình độ cao sẽ khai thác được đặc thù đó trong quá trình tìm kiếm công việc lẫn tạo ra thu nhập của mình bằng đúng chuyên môn đã được đào tạo.

Đơn cử trường hợp cô thạc sỹ văn chương mà báo chí nêu trong thời gian qua phải xin đi làm công nhân thời vụ. Một thạc sỹ văn chương loại giỏi hoàn toàn có đủ khả năng làm việc độc lập bằng chuyên môn như có thể đi dạy hợp đồng tại các trường phổ thông, ĐH, CĐ hoặc cộng tác với các báo, tạp chí chuyên ngành để viết bài nghiên cứu, bài báo, thậm chí viết bài đưa tin.

Thực tế trong xã hội đã cho thấy những công việc như vậy không quá khó nếu họ có năng lực thật sự tương ứng với bằng cấp. Hiện tại, không ít các sinh viên đã làm những việc như vậy khi còn đang ngồi trong giảng đường.

Vậy, tại sao một thạc sỹ văn chương loại giỏi không làm được như vậy mà phải đi làm công nhân thời vụ? Rõ ràng, chỉ có thế là kiến thức thực sự của họ không tương xứng với tấm bằng.

Sẽ có người đặt câu hỏi rằng, không phải ai cũng viết bài chuyên môn, viết báo được, hoặc xin đi dạy hợp đồng cũng không dễ. Nhưng xin thưa, điều này hoàn toàn không khó khăn đối với một thạc sỹ văn chương loại giỏi. Nếu không làm được điều này, chỉ có thể là năng lực của họ không xứng đáng với tấm bằng, hoặc có vấn đề trong quá trình đào tạo và cấp bằng của các trường đại học.

Trên đây chỉ phân tích một trường hợp cụ thể. Các ngành nghề khác cũng có tính chất tương tự, nghĩa là mỗi ngành đều có một đặc thù riêng trong xã hội, và người có chuyên môn không khó để kiếm việc nếu giỏi thật sự. Tất nhiên, cũng không loại trừ một số lĩnh vực hẹp, và sẽ có những người giỏi khó kiếm việc. Nhưng là khó chứ không phải không thể.

‘Việc làm nhà nước?’

Nhiều người có bằng cấp ở VN làm các công việc khác với chuyên môn được đào tạo, theo tác giả

Nhu cầu lao động chất lượng cao là cần thiết trong tiến trình phát triển kinh tế – xã hội. Nhu cầu này cần thiết cho cả nền kinh tế quốc dân, nghĩa là cần thiết cho cả các tổ chức, doanh nghiệp khu vực tư nhân chứ không chỉ dành riêng cho khu vực nhà nước.

Trong tiến trình cải cách đất nước theo hướng hội nhập và phát triển ở Việt Nam. Khu vực nhà nước sẽ thu hẹp lại ở lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước. Các doanh nghiệp nhà nước, các đơn vị sự nghiệp có thu sẽ chuyển sang cổ phần hóa có vốn nhà nước hoặc tư nhân hóa toàn bộ. Những lĩnh vực công như giáo dục, y tế, khoa học công nghệ cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Hiện tại, lao động chất lượng cao của nước ta chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội. Chất lượng đầu ra của các trường đại học, cao đẳng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế. Rõ ràng, các trường này cũng như những người học phải xác định rõ đào tạo như thế nào và học cái gì để đáp ứng yêu cầu đó.

Như vậy, có thể thấy nếu một người được đào tạo đảm bảo chất lượng, có đầy đủ kiến thức chuyên ngành và tư duy tương xứng với bằng cấp, thì không khó kiếm một công việc, kể cả khi tỷ lệ thất nghiệp gia tăng như trong thời gian qua.

Thế nhưng, hầu hết các thạc sỹ đều muốn vào làm việc trong khu vực nhà nước như đã nêu ở trên. Phải chăng khu vực ngoài nhà nước không có chỗ cho năng lực và bằng cấp của họ?

Có thể thấy, hầu hết các ‘thạc sỹ thất nghiệp’ được báo chí đề cập đều không phải thuộc các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ. Và rõ ràng cơ chế tuyển dụng lao động ở khu vực ngoài nhà nước rất sòng phẳng, minh bạch, không cần tiền “bôi trơn”, không quá quan tâm đến bằng cấp, cũng như mức thu nhập sẽ cao hơn nhiều khu vực nhà nước.

Vậy tại sao họ lại cố gắng vào nhà nước, trong khi biết rõ cơ chế làm việc của phần lớn các đơn vị, cơ quan nhà nước còn nhiều bất cập trong phân công lao động, vẫn còn hiện tượng ưu tiên con ông cháu cha, vẫn còn hiện tượng bỏ tiền để “chạy việc”. Thậm chí, để hoàn thành giấc mơ đó, có thạc sỹ chấp nhận đi làm phụ xe để dành tiền đi xin việc.

Rõ ràng, có một sự mâu thuẫn đối với các thạc sỹ này, họ muốn nhận được công việc tương xứng với bằng cấp, nhưng lại không thể hiện được năng lực làm việc tương ứng. Trong khi, khu vực ngoài nhà nước hoàn toàn có thể cho họ cơ hội thể hiện điều đó. Phải chăng, họ chỉ dám nộp đơn xin việc vào cơ quan nhà nước vì chỉ dựa được vào tấm bằng?

Vấn đề ‘thạc sỹ thất nghiệp’ sẽ còn nhận được nhiều đánh giá, nhận định khác nhau trong xã hội. Và người viết cũng chỉ đề cập các quan điểm trên theo thực tế chung chứ không phải đúng hết với mọi đối tượng, mọi nghành nghề trong xã hội.

Tuy nhiên, có thể thấy rõ sự bất cập trong công tác đào tạo lao động chất lượng cao và nhu cầu của xã hội. Đồng thời, không thể không nói đến chất lượng và định hướng của công tác đào tạo.

Tiên trách kỷ, hậu trách nhân. Trước hết, các thạc sỹ này nên tự nhìn nhận và đánh giá năng lực của mình, trước khi đổ lỗi cho cho nguyên nhân khách quan từ cơ chế, chính sách của nhà nước.

*Bài viết phản ánh quan điểm và văn phong của riêng tác giả, người đang sinh sống ở Hà Nội

Trường Yên

(BBC)

Thạc sỹ thất nghiệp - Vì đâu nên nỗi?