Tác chiến phi đối xứng ở Biển Đông, Việt Nam có yếu thế?

Tác chiến phi đối xứng kết hợp vũ khí công nghệ cao còn lợi hại hơn trước rất nhiều, ngay cả trong môi trường không-hải chiến, nơi mọi thứ có vẻ như không thể che giấu.

Tác chiến phi đối xứng (chiến tranh du kích theo cách gọi của Việt Nam) là chiến thuật sử dụng một lực lượng quân sự nhỏ bí mật tiếp cận và bất ngờ tấn công vào một lực lượng quân sự lớn hơn có trang bị khí tài hiện đại hơn. Mục đích của lối đánh này là làm tiêu hao một bộ phận nhất định sinh lực của đối phương, sau đó nhanh chóng rút lui để bảo toàn lực lượng.

Tác chiến phi đối xứng tạo tâm lý hoang mang cho đối phương, khiến họ không biết lúc nào bị tấn công và điều gì sẽ chờ đợi họ phía trước.

Điểm mấu chốt của tác chiến phi đối xứng là bí mật và bất ngờ để cầm chân và phá hoại chiến lược của đối phương. Mặc dù tác chiến phi đối xứng không hoàn toàn làm thay đổi cán cân quân sự trên chiến trường nhưng đây là một chiến thuật rất quan trọng để chuẩn bị cho các trận đánh lớn.

Chiến tranh Việt Nam được xem là chiến trường tiêu biểu của tác chiến phi đối xứng. Quân đội Mỹ và Việt Nam Cộng hòa (VNCH) luôn “sống trong sợ hãi” trước lối đánh du kích của quân giải phóng miền Nam. Sự thành công của tác chiến phi đối xứng trên mặt trận miền Nam đã khiến quân đội VNCH nhanh chóng bị đánh bại khi chạm trán với quân chủ lực của Việt Nam.

Tác chiến phi đối xứng có lạc hậu?

Tác chiến phi đối xứng có một lịch sử khá lâu dài nhưng có một số ý kiến cho rằng, hiện nay tác chiến phi đối xứng đã lỗi thời và không còn phù hợp với thời đại tác chiến công nghệ cao. Theo đó, với sự có mặt của các phương tiện chiến tranh hiện đại như radar, vệ tinh, UAV do thám, các loại vũ khí dẫn đường công nghệ cao đã làm cho tác chiến phi đối xứng “không còn đất sống”.

Hệ thống tên lửa chống hạm bố trí trong container hàng hóa Club-K đã mang lại một kỷ nguyên mới cho tác chiến phi đối xứng hiện đại.

Tuy nhiên, bất kỳ hệ thống vũ khí hiện đại nào đều có những điểm yếu riêng của nó. Một hệ thống radar tối tân đều có những điểm mù riêng của nó. Các hệ thống trinh sát hình ảnh khó lòng phân biệt được thật-giả.

Trong khi đó, điểm mấu chốt của tác chiến phi đối xứng là “bí mật và bất ngờ”. Tác chiến phi đối xứng kết hợp với vũ khí công nghệ cao thậm chí còn lợi hại hơn trước rất nhiều, ngay cả trong môi trường không-hải chiến, nơi mà mọi thứ có vẻ như không thể che giấu.

Chẳng hạn như, những chiếc tiêm kích trang bị tên lửa chống hạm sẽ bay thấp dưới tầm radar rồi bất ngờ phóng tên lửa về phía mục tiêu, khiến đối phương không kịp trở tay; tàu tên lửa cao tốc dựa vào địa thế các hòn đảo nhô ra ngoài biển bất thình lình lao ra phóng tên lửa vào đội hình tàu chiến đối phương hay tàu ngầm bí mật tiếp cận để phóng ngư lôi hoặc tên lửa để tiêu diệt mục tiêu.

Các nước trên thế giới vẫn liên tục đầu tư nghiên cứu phát triển các hệ thống vũ khí mới cho tác chiến phi đối xứng hiện đại ứng dụng khả năng tàng hình, tốc độ cao để thích nghi với tình hình mới. Tiêu biểu trong số này là hệ thống tên lửa chống hạm chứa trong container Club-K của Nga.

Đây là hệ thống tên lửa chống hạm được ngụy trang trong các container hàng hóa thông thường. Club-K có thể triển khai trên các xe tải thông thường, tàu hỏa, tàu hàng thương mại rồi bất ngờ khai hỏa tiêu diệt mục tiêu.

Những vũ khí mà Việt Nam đang sở hữu đều phù hợp với tác chiến phi đối xứng hiện đại.

Club-K đảm bảo được 2 yếu tố then chốt của tác chiến phi đối xứng là “bí mật và bất ngờ”. Việc phát hiện ra các container chứa Club-K là cực kỳ khó khăn, nếu sử dụng các biện pháp trinh sát bằng hình ảnh. Rất khó để nhận ra đâu là container chứa Club-K và đâu là container thông thường.

Ngay cả trong trường hợp sử dụng các khí tài trinh sát ảnh nhiệt, nếu container chứa Club-K không di chuyển thì cũng rất khó để phát hiện ra. Sự xuất hiện của Club-K đã khiến giới quân sự phương Tây lo lắng bởi tính bí mật của nó.

Mặt khác, tác chiến phi đối xứng hiện đại không đơn thuần chỉ là tập kích bất ngờ mà còn đảm bảo sự hài hòa giữa “chi phí và hiệu quả”. Vũ khí công nghệ cao đi kèm với chi phí cao nhưng không phải lúc nào cũng đem lại hiệu quả cao. Không phải quốc gia nào cũng đủ khả năng để sử dụng nó một cách ồ ạt.

Ngay như nước Mỹ hùng mạnh đang phải điêu đứng vì những cuộc chiến tranh bằng vũ khí công nghệ cao suốt hơn một thập niên vừa qua trong khi hiệu quả tác chiến mang lại không như mong muốn. Mỹ mất gần 10 năm nhưng vẫn không bình định được Iraq và họ vẫn đang vật lộn tại Afghanistan.

Như vậy có thể thấy rằng, tác chiến phi đối xứng hoàn toàn không lỗi thời mà còn trở nên đáng sợ hơn khi kết hợp cùng vũ khí công nghệ cao trong một chiến thuật hợp lý. Tác chiến phi đối xứng vẫn là chiến thuật tác chiến vô cùng lợi hại.

Đây vẫn là chiến thuật hiệu quả cho những quốc gia có ngân sách quốc phòng hạn chế đối phó với những quốc gia có sức mạnh quân sự lớn hơn. Phát huy thế mạnh, biết khai thác điểm yếu của đối phương, sử dụng vũ khí hiện đại một cách hợp lý sẽ cho phép Việt Nam áp dụng tác chiến phi đối xứng để chống lại chiến thuật “không-hải chiến” mà đối phương áp đặt trên Biển Đông.

(Trí Thức Trẻ)

Tác chiến phi đối xứng ở Biển Đông, Việt Nam có yếu thế?

Nga chờ đợi trở lại cảng Cam Ranh

Theo thông tin từ Đài Tiếng nói nước Nga, Hà Nội và Moscow có thể tiến hành thảo luận mở trạm đảm bảo hậu cần Hải quân tại cảng Cam Ranh.

Theo đó, ngày 11/11, Đài Tiếng nói nước Nga dẫn thông báo của Interfax-AVN dựa theo các nguồn tin quân sự – ngoại giao cho biết, trong tương lai gần Nga và Việt Nam có thể thỏa thuận về việc mở Trạm đảm bảo hậu cần của Hải quân Nga tại cảng Cam Ranh của Việt Nam.

Nguồn tin trên cho biết thêm, Cam Ranh có thể trở thành hải cảng thân thiện, nơi mà trên hành trình từ căn cứ của Hạm đội Thái Bình Dương đến vịnh Aden và hướng ngược lại khi thực thi nhiệm vụ, các tàu chiến của Hải quân Nga sẽ có thể ghé vào một cách hợp pháp để tiếp nhiên liệu dự trữ và sửa chữa bảo dưỡng kỹ thuật.

Quân cảng Cam Ranh nhìn từ trên cao

Việc Nga trở lại Cam Ranh được báo chí nước ngoài đặc biệt quan tâm, nhất là sau chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 3/2013 của Bộ trưởng Quốc phòng Nga Sergei Shogui.

Tờ Quốc phòng Trung Quốc hồi đầu tháng 3/2013 có bài viết về vấn đề này cho biết, trọng tâm chuyến thăm của ông Sergei Shogui là để khảo sát và nghiên cứu để khởi động lại căn cứ hải quân Cam Ranh; 2 nước Nga – Việt có thể ký thỏa thuận để tàu chiến Nga đi vào Cam Ranh. Trước mắt, quan chức 2 nước đang trao đổi, thương lượng về môi trường để Hải quân Nga đưa trang thiết bị và quân nhân đến đóng tại đây.

Theo nhận định của nhiều chuyên gia quân sự, tham vọng của Nga với quân cảng Cam Ranh còn rất lớn.

Cùng chung nhận định này, Tờ Thời báo Hoàn cầu – một ấn bản của tờ Nhân dân nhật báo thuộc đảng cộng sản Trung Quốc cho biết, theo tiết lộ của thượng tướng Ivashov, người từng giữ chức Tổng cục trưởng Tổng cục Hợp tác quốc tế Bộ quốc phòng Nga cho rằng, rất có thể trong khi đang ở Việt Nam ông Shogui đã bí mật thảo luận với Việt Nam về khả năng quân đội Nga xây dựng lại căn cứ quân sự ở Cam Ranh, hơn nữa không chỉ là căn cứ hải quân dưới hình thức trạm đảo bảo kỹ thuật trang thiết bị mà còn có thể xây dựng căn cứ không quân để triển khai hậu cần và phân đội tác chiến của lực lượng không quân chiến lược của Nga ở sân bay bên cạnh cảng Cam Ranh.

Các chuyên gia Nga cho biết, Nga hoàn toàn cần thiết phải xây dựng lại căn cứ quân sự ở Cam Ranh vì như vậy mới có thể củng cố chắc chắn địa vị chiến lược của Nga ở Đông Nam Á.

“Nhìn từ góc độ Việt Nam, việc Nga đóng quân trở lại ở Cam Ranh là có nhiều khả năng”, tờ Thời báo hoàn cầu bình luận.

Thời báo hoàn Cầu nhấn mạnh, việc trở lại Cam Ranh sẽ tăng cường sức mạnh và tầm ảnh hưởng của hạm đội Thái Bình Dương của Nga từ đó ảnh hưởng của Nga đối với khu vực châu Á – Thái Bình Dương cũng được nâng lên đáng kể và có tác động rất lớn tới những biến động tại khu vực Biển Đông và từ đó phát huy vai trò để “nước nhỏ có thể đương đầu được với nước lớn”.

Về vị trí địa lý, vịnh Cam Ranh là cảng tự nhiên đẹp nổi tiếng thế giới, có khả năng khống chế tuyến đường biển từ Thái Bình Dương đi Ấn Độ Dương. Vị trí chiến lược như vậy rất quan trọng.

Báo chí Nga cho biết, việc xây dựng căn cứ hải quân ở Cam Ranh vẫn còn những tiếng nói bất đồng trong nội bộ Nga nhưng việc đưa một số lượng quân nhất định cùng với kỹ thuật, nguyên vật liệu đến đóng lâu dài thì lại được đa số ủng hộ.

Hồi đầu tháng 8/2013, trước khi chuyến thăm Liên bang Nga được thực hiện, Bộ trưởng Quốc phòng Phùng Quang Thanh đã trả lời ITAR-TASS rằng: “Việt Nam dự định thành lập một trung tâm dịch vụ quốc tế hoạt động độc lập tại Cam Ranh”, QĐND đưa tin.

Trung tâm này, theo Đại tướng Phùng Quang Thanh, sẵn sàng tiếp nhận các tàu thương mại và tàu hải quân của tất cả các nước trên thế giới, họ có thể đi đến Việt Nam để sửa chữa, bảo trì. Trung tâm này sẽ được điều hành hoạt động trên cơ sở thương mại, dự kiến tại đây cũng ​​sẽ cung cấp các dịch vụ giải trí, chăm sóc y tế và phục hồi chức năng cho các nhân viên hải quân nước ngoài.

(Đất Việt)

Nga chờ đợi trở lại cảng Cam Ranh

Trong tình huống "nóng", Hải quân VN ra Trường Sa bằng cách nào?

Hành quân bằng đường không, tập kết lực lượng ở Trường Sa Lớn sau đó cơ động đến các đảo xung quanh là phương thức có thể đáp ứng được yêu cầu về thời gian.

Hải quân đánh bộ – quả đấm thép trên Biển Đông

Lực lượng hải quân đánh bộ của Việt Nam hiện được biên chế trong các lữ đoàn hải quân đánh bộ 101, 147 và lữ đoàn đặc công hải quân 126. Đây là là lực lượng cơ động, là quả đấm chủ lực của Hải quân Việt Nam, có nhiệm vụ đóng quân bảo vệ các đảo, đá hoặc tấn công, đổ bộ bằng đường biển lên đất liền hoặc lên các đảo bị nước ngoài chiếm đóng.

Trong những năm gần đây, để đáp ứng tình hình mới trên Biển Đông, lực lượng hải quân đánh bộ được ưu tiên trang bị nhiều loại vũ khí mới, hiện đại có xuất xứ từ Israel như súng trường tấn công Tavor TAR-21/CTAR-21, súng trung liên IMI Negev, súng bắn tỉa IMI Galatz, súng chống tăng Matador.

Hải quân đánh bộ là quả đấm thép chủ lực bảo vệ chủ quyền biển đảo Tổ quốc

Ưu điểm của hành quân bằng đường biển đối với lực lượng hải quân đánh bộ trong các tình huống đánh chiếm lại các đảo từ đối phương là có số lượng lớn, cùng các vũ khí hạng nặng như xe tăng, sẽ thiết giáp lội nước. Tuy nhiên, nếu tình hình diễn ra mau lẹ, hành quân bằng đường biển có thể khiến sự phản ứng không kịp với tình hình. Đặc biệt, trong trường hợp nhận thấy đối phương có ý định đánh chiếm đảo thì cần tăng cường ngay lực lượng bảo vệ. Trong tình huống này, hành quân bằng đường không là một lựa chọn hợp lý.

Lực lượng hải quân đánh bộ, đặc công hải quân có thể tập kết ở các đảo lớn, sau đó sẵn sàng cơ động đến các đảo cần thiết và thực hiện nhiệm vụ. Phương thức hành quân như thế này đảm bảo tính kịp thời của tình huống, đồng thời giảm được khả năng bị các tàu chiến đối phương phong tỏa đường hành quân trên biển. Nhược điểm là thiếu các vũ khí hạng nặng, nhưng cần thiết vẫn có thể bổ sung sau. Với các vũ khí cá nhân, lực lượng hải quân đang được hiện đại hóa theo hướng gọn nhẹ, chính xác nên rất phù hợp với cách hành quân bằng đường không.

Nối đất liền với Trường Sa

Để phục vụ nhiệm vụ này, trong trang bị của Việt Nam hiện nay, lực lượng máy bay vận tải quân sự đã được chú trọng đầu tư đáng kể.

Trước hết là lực lượng máy bay trực thăng EC-225. Đây được đánh giá là một trong những loại máy bay trực thăng tầm xa hiện đại nhất trên thế giới hiện nay, với cự ly hoạt động 920 km không cần tiếp nạp thêm nhiên liệu. Trong khi đó Mi-171 của Nga chỉ có tầm hoạt động 465 km, UH-60 Black Hawk có tầm hoạt động 592 km.

EC-225 là loại trực thăng hiếm hoi của Việt Nam có thể bay một mạch đến quần đảo Trường Sa mà không cần thùng nhiên liệu phụ. EC-225 có tốc độ đường trường đạt 275 km/h, tải trọng tối đa 11 tấn và sức chứa đủ cho 19 hành khách, cùng phi hành đoàn 2 người.

Mặc dù chi phí mua mỗi chiếc lên đến 600 tỷ đồng nhưng theo dự kiến, hết năm 2013, Việt Nam sẽ tiếp nhận 4 máy bay loại này. Công ty Trực thăng miền Nam đã tiếp nhận 2 chiếc EC225 và đưa vào khai thác sử dụng từ năm 2009. Tuy nhiên, từ năm 2012, 2 chiếc này được chuyển sang cho Hải quân Nhân dân Việt Nam thành lập “nền móng” đầu tiên của lực lượng không quân hải quân Việt Nam hiện đại. Đây là một động thái cho thấy được phương thức hành quân, đổ bộ đường không đã được nghiên cứu.

Máy bay EC-225 của Không quân hải quân Việt Nam là máy bay trực thăng tầm xa hiện đại nhất thế giới hiện nay

Bên cạnh đó là các máy bay trực thăng Mi-17 biến thể nâng cấp của Mi-8 có tốc độ tối đa 250 km/h, tốc độ hành trình 225 km/h. Phạm vi hoạt động của trực thăng với nhiên liệu trong thân là 465 km, có khả năng chở theo 30 binh lính, 4.000 kg hàng hóa bên trong khoang, lên tới 5.000 kg hàng hóa cả trong thân và các giá treo bên ngoài.

Ngoài khả năng vận chuyển hàng hóa “khủng”, Mi-17 còn được trang bị số lượng vũ khí không thua kém một trực thăng tấn công hạng nặng. 6 giá treo hai bên hông có thể mang theo tới 1.500 kg rocket, tên lửa chống tăng và bom các loại. Trong biên chế Không quân Việt Nam, ngoài Mi-17 còn có biến thể Mi-171. Đây là biến thể được phát triển trên cơ sở Mi-8ATM.

Máy bay Mi-8 vận tốc cực đại 260 km/h, tầm bay 450 km, tầm bay chuyển sân 960 km, kíp lái 3 người, tải trọng 24 hành khách và kíp lái 3 người, 3.000 kg hàng hóa, vũ khí Trang bị vũ khí lên tới 1.500 kg, vũ khí mang dưới 6 giá treo, gồm rocket S-5 57 mm, bom, hoặc 9M17 Phalanga ATGM .

Theo dữ liệu của Viện nghiên cứu hòa bình quốc tế Stockholm, Không quân Việt Namđang sử dụng 67 chiếc Mi-8, bao gồm 2 biến thể Mi-17 và Mi-171, ngoài ra còn khoảng 69 chiếc Mi-8 đưa Việt Nam trở thành quốc gia có phi đội trực thăng Mi lớn nhất Đông Nam Á. Các máy bay này đã nhiều lần đưa các đoàn công tác ra Trường Sa.

Các máy bay Mi-17, Mi-171, Mi-8 đã nhiều lần đưa các đoàn công tác ra Trường Sa

Tiếp theo là lực lượng máy bay M-28 (hoặc tên khác là An-28). Mặc dù đây là các máy bay tuần tra, trinh sát nhưng khả năng vận tải của các loại máy bay này rất đáng kể. Tầm bay 1.365 km (với 1.000 kg hàng hóa và đầy nhiên liệu) vận tốc 350 km/h, tải trọng 18 hành khách, 12 lính và phi hành đoàn 2 người, khối lượng hàng: 3.083 kg. Các máy bay M-28 có thể cất hạ cánh trên đường băng ở sân bay Trường Sa. Việc hành quân bằng đường không rồi tập kết lực lượng ở Trường Sa Lớn sau đó cơ động đến các đảo xung quanh là một phương thức có thể đáp ứng được yêu cầu về mặt thời gian.

Máy bay M-28 là loại máy bay cánh bằng duy nhất của Việt Nam từng hạ cánh ở Trường Sa

Gần đây lại rộ lên thông tin Việt Nam sắp tiếp nhận 12 chiếc máy bay vận tải quân sự L-410 từ Cộng hòa Séc. Nếu đúng, đây sẽ là lực lượng vận tải trọng yếu khi áp dụng phương thức hành quân đường không. Máy bay vận tải quân sự L-410UVP-E có tầm bay tới 1.400 km khi đầy nhiên liệu, tốc độ 380 km/h, tải trọng 1,6 tấn hàng hóa hoặc 19 người.

Đặc biệt L-410 có khả năng cất hạ cánh trên các đường băng dã chiến cực ngắn. Với đầy đủ nhiện liệu là 560 m, với tải trọng tối đa là 640 m đường băng. Khả năng đặc biệt này sẽ giúp việc tăng cường lực lượng trên các đảo, phương thức hành quân đường không được thực hiện một cách hiệu quả hơn nhiều.

Máy bay vận tải quân sự L-410 có khả năng cất hạ cánh trên các đường băng ngắn

Một phương pháp có thể áp dụng để đổ bộ nữa là nhảy dù, tuy nhiên, việc nhảy dù trên biển và các đảo có diện tích nhỏ, mật độ xây dựng cao sẽ gặp nhiều khó khăn. Do vậy, phương pháp này có thể ít được áp dụng hơn.

Đội đặc nhiệm chống khủng bố trên biển huấn luyện nhảy dù (Ảnh do Đoàn đặc công hải quân 126 cung cấp)

Mặc dù hành quân đổ bộ đường biển vẫn là phương pháp chủ yếu nhưng trong một số trường hợp yêu cầu sự nhanh chóng, phải tăng cường ngay lực lượng hoặc gặp phải sự phong tỏa đường biển của đối phương thì hành quân, đổ bộ đường không sẽ là một phương án hiệu quả và khả thi hơn.

Với tầm nhìn chiến lược, Việt Nam đã có những đầu tư kịp thời, chính xác cho lực lượng vận tải đường không nhằm nâng cao khả năng chiến đấu đáp ứng tình hình mới trên Biển Đông.

(Trí Thức Trẻ)

Trong tình huống "nóng", Hải quân VN ra Trường Sa bằng cách nào?