Hàng ngàn cổ vật quý hiếm được trục vớt trên tàu đắm

(Kênh 13) – Gần 5.000 ngàn cổ vật trên chiếc tàu cổ bị đắm tại vùng biển Quảng Ngãi đã được phân thành từng phần để chia cho doanh nghiệp trục vớt. Đây là cổ vật rất quý hiếm, giá trị cao.

Sáng 21/1, cơ quan chức năng Quảng Ngãi và công ty TNHH Đoàn Ánh Dương (TP.HCM, đơn vị trục vớt) tiến hành chia khoảng 4.975 cổ vật còn nguyên vẹn được trục vớt trên con tàu đắm tại vùng biển thôn Châu Thuận (xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, Quảng Ngãi) vào tháng 10/2012.

Các cổ vật với nhiều chủng loại như chén, tô, dĩa, lọ…

Tỷ lệ chia là 7/3 (doanh nghiệp 7, nhà nước 3 phần), riêng những cổ vật độc bản (1 cái) thì do nhà nước giữ.

Trước khi phân chia, cơ quan chức năng sắp xếp cẩn thận và mỗi phần đều bằng nhau.

Nhập mô tả cho ảnh

Phần của doanh nghiệp được bỏ 1 bên.

Theo các nhà khoa học, số cổ vật này có niên đại vào thế kỷ 16 – 17.

Buổi phân chia có đại diện các cơ quan chức năng, nhà khoa học tỉnh Quảng Ngãi.

Chén, đĩa, lọ còn nguyên.

Xâu chuỗi tiền cổ.

Đánh số thứ tự từng thùng.

Nhiều cổ vật đã bị bể cũng được phân chia.

(Trí Thức)

Hàng ngàn cổ vật quý hiếm được trục vớt trên tàu đắm

Giải mã “nghĩa địa tàu cổ”

Vì sao bãi biển thôn Châu Thuận Biển được mệnh danh “nghĩa địa tàu cổ”? Vì sao những con tàu được tìm thấy đều có vết cháy nham nhở…?

Chỉ trong 2 tháng qua, tại bãi biển thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi, 3 chiếc tàu có niên đại từ 400-700 năm đã được phát hiện.

Vớt cổ vật từ một con tàu bị đắm ở thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi

Vớt cổ vật từ một con tàu bị đắm ở thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn, tỉnh Quảng Ngãi

Có thể còn nhiều tàu cổ

Ngày trước, do thôn Châu Thuận khá rộng nên chính quyền địa phương mới tách ra làm 2 thôn là Châu Thuận Biển và Châu Thuận Nông, dựa vào đặc tính nghề nghiệp của người dân nơi đây.

Xung quanh thôn Châu Thuận Biển được bao bọc bởi những cánh đồng cát mênh mông. Một phía tiếp giáp với vùng phố cổ Thu Xà (huyện Tư Nghĩa), còn phía kia tiếp giáp biển. Ở giữa thôn bị biển khoét sâu vào bên trong nên từ lâu, người ta đã gọi nơi đây là eo biển Vũng Tàu. Một điểm riêng ở bờ biển thôn Châu Thuận Biển là có độ dốc khá lớn, giống như bờ vực nên nhiều tàu thuyền vào đây neo đậu mà không sợ mắc cạn. Theo những người cao niên ở địa phương, vì độ dốc lớn nên từ xa xưa, eo biển Vũng Tàu đã đón rất nhiều tàu thuyền vào neo đậu, tránh gió bão. Ðến bây giờ, cứ mỗi lần biển động, ngư dân xã Bình Châu cũng đưa tàu thuyền vào đây lưu trú.

Sau khi phát hiện thêm chiếc tàu cổ thứ 2 (ngày 16/8), chiều 19/8, chúng tôi tìm đến nhà ông Trương Ð., người được mệnh danh là “vua cổ vật” ở xã Bình Châu. Căn nhà cấp 4 trưng bày đầy chén, đĩa, lọ hoa và những đồ gốm sứ do ông Ð. sưu tập được trong cả chục năm nhặt nhạnh ở biển. Ông khẳng định những cổ vật này do chính ông sưu tầm chứ không phải lấy từ con tàu cổ vừa rồi.

Sau đó, ông Ð. đưa chúng tôi xem một chiếc đĩa có đường kính 25 cm, tráng men xanh, in hình hoa lá bên trong và cho biết đây là đồ gốm Chu Ðậu, khoảng cuối thế kỷ XIV. “Tôi tìm thấy nó cách đây gần 10 năm, trong 1 lần lặn biển. Ðồ gốm sứ kiểu này, rất nhiều người dân làng chài ở các xã Châu Tân, Châu Me, An Hải của huyện Lý Sơn… có được nhiều mảnh vỡ, ai may mắn thì sở hữu nguyên vẹn” – ông Ð. cho biết.

Theo ông Ð., dấu tích về những con tàu cổ bị đắm ở eo biển Vũng Tàu rất nhiều vì người dân phát hiện những mảnh vỡ cổ vật tại nhiều địa điểm khác nhau và loại gốm, hoa văn cũng khác.

“Nếu tính từ trước tới nay, đây là con tàu thứ 6 được phát hiện. Năm 1990, chính tôi là người phát hiện ra những mảnh gốm sứ bị vỡ từ con tàu Châu Tân (cách con tàu vừa được phát hiện khoảng 1 km). Sau đó, bà con làng chài đổ xô khai thác cổ vật bên trong nhưng phần lớn bị bể. Năm 1999, cách tàu Châu Tân không xa, người dân tiếp tục phát hiện gốm sứ từ một con tàu khác và tổ chức trục vớt, gọi đây là tàu Châu Tân 2. Ðến năm 2000, con tàu thứ 3 được tìm thấy ở Ghềnh Ráng (thuộc xóm Gành Cả bây giờ, cách con tàu mới được phát hiện khoảng 1,5 km). Hiện vật được tìm thấy trong con tàu gồm nhiều đồ gia dụng bằng đất nung, gốm…” - ông Ð. nói.

Trong khi cuộc trò chuyện của chúng tôi với ông Ð. hôm 19/8 chưa dứt, khu vực bờ biển thôn Châu Thuận Biển lại dậy sóng bởi người dân phát hiện thêm một xác tàu cổ khác. “Nhiều người dân ở đây đã biết con tàu này khoảng 3-4 năm trước. Hồi đó, vì thấy cổ vật bị bể nhiều lại có niên đại muộn (khoảng thế kỷ 18) nên không ai khai thác… Còn nhiều con tàu khác nằm dưới lớp cát của bờ biển ở thôn này” – ông Ð. quả quyết.

Theo TS Ðoàn Ngọc Khôi, Phó Giám đốc Bảo tàng Quảng Ngãi, ngoài những con tàu người dân tìm thấy, vào năm 1999, ngành khảo cổ của tỉnh đã khai quật tại bờ biển thôn Châu Thuận Biển 1 con tàu khác có nhiều đồ gốm sứ ở thế kỷ XVII.

Nằm trên con đường gốm sứ

Tiến sĩ Ðoàn Ngọc Khôi nhận định từ việc tìm thấy nhiều con tàu liên tiếp, có thể khẳng định vùng biển Châu Thuận ngày xưa là nơi neo trú tàu thuyền mỗi khi gặp gió bão. ”Hàng trăm năm trước, trên con đường thông thương dọc theo bờ biển miền Trung, những con tàu của các thương gia phương Bắc hành trình trên biển Ðông, mỗi khi gặp bão thì thường ghé vào eo biển Vũng Tàu ở đây để neo đậu, mua bán, tiếp tế lương thực… rồi tiếp tục hành trình về phương Nam. Ðiều này chứng minh eo biển Vũng Tàu ngày xưa là một điểm trung chuyển trên con đường gốm sứ, tơ lụa. Thời đó, chỉ đi lại bằng thuyền buồm nên khi gặp thời tiết xấu, các con tàu phải vào nơi khuất để gió tránh bão rồi xảy ra cháy, chìm tàu… Ðiều này cũng lý giải vì sao mỗi con tàu tìm thấy thường bị cháy. Một khả năng khác cũng dẫn đến cháy tàu là bị cướp biển tấn công hoặc cư dân bản địa đốt…” – TS Khôi nhận định.

Theo TS Nguyễn Việt, Giám đốc Trung tâm Tiền sử Ðông Nam Á, Quảng Ngãi nằm trên “con đường gốm sứ” từ phương Ðông sang phương Tây. “Con đường gốm sứ” dựa trên cơ sở phát hiện 5 tàu cổ chở gốm sứ ở các vùng biển Việt Nam được khai quật trước đó. Cụ thể, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam đã khai quật tàu đắm ở Hòn Cau (Bà Rịa – Vũng Tàu) vào năm 1990, Hòn Dầm (Kiên Giang) vào năm 1991, Cù Lao Chàm (Quảng Nam, vừa mới hoàn thành năm 2012), Cà Mau và Bình Thuận (2001). Các con tàu này chở gốm sứ từ thế kỷ XIII-XVIII và có nhiều nguồn gốc khác nhau. “Với việc phát hiện ra hàng loạt con tàu cổ bị đắm chứng tỏ Quảng Ngãi cũng nằm trên “con đường gốm sứ” ngày xưa và là một điểm tiếp tế lương thực, nước uống của các tàu thuyền” – ông Việt đánh giá.

Dùng thợ lặn khai quật tàu cổ

Sau khi 2 con tàu cổ vật được người dân liên tiếp tìm thấy (ngày 16 và 19/8), ngày 22/8, ông Nguyễn Ðăng Vũ, Giám đốc Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Ngãi, cho biết do phải khai quật 2 con tàu này trước mùa mưa bão nên không thực hiện bằng hình thức dựng kè chắn sóng xung quanh rồi hút cạn nước như đã làm với con tàu vừa được khai quật hồi tháng 6. “Chúng tôi sử dụng thợ lặn để khai quật, lấy cổ vật trong tàu bị đắm vì ít tốn kinh phí hơn. Dự kiến, việc khai quật sẽ được thực hiện vào tháng 9 tới” - ông Vũ nói.

(BNLĐ)

Giải mã “nghĩa địa tàu cổ”

"Thành tỷ phú sau "một đêm" nhờ cổ vật

Vào mùa mưa bão, khi dòng hải lưu chảy mạnh cộng với sóng biển vỗ vào, người dân sống dọc ven biển Bình Châu, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) thường thấy rất nhiều mảnh gốm, sứ cổ bị sóng đánh dạt vào bờ. Từ lâu, vùng biển này được người dân nhận định là có rất nhiều tàu cổ bị đắm. Hàng chục phương tiện và ngư dân làm nghề lặn hải sản ở Bình Châu đã bỏ nghề để lập đội chuyên đi săn tìm tàu cổ. Và, nhiều người đã trúng đậm và trở thành tỷ phú chỉ sau 1 đêm.

Bảo tàng cổ vật ở làng chài

Đã từ lâu, xã Bình Châu không chỉ nổi tiếng là xóm lặn biển cừ khôi nhất, mà còn nổi tiếng là “làng cổ vật” bởi trong tủ nhà nào cũng có bình, lọ, chén, bát gốm sứ với nhiều niên đại khác nhau. Những nơi có tàu cổ đắm trên biển, ngư dân địa phương đều nắm rõ tọa độ, đặc điểm, cổ vật dưới tàu.

Trong số hơn 300 thợ lặn thì có rất nhiều người “giã từ” lặn tìm hải sản để chuyển sang “săn” cổ vật. Từ nghề này, nhiều thợ lặn ở Bình Châu đã trúng bạc tỉ nhưng cũng rất nhiều người nằm lại biển khơi hoặc chân tay bị tê liệt. Thợ lặn Võ Tiến tiết lộ: “Làm nghề lặn tìm cổ vật rất nguy hiểm nhưng nếu chỉ một lần gặp hên thì coi như đổi đời. Do vậy, dù biết nguy hiểm nhưng nhiều thợ lặn vẫn ăn dầm nằm dề dưới đáy biển”.

Người dân nhận định còn nhiều tàu cổ đang bị vùi lấp tại vùng biển Bình Châu, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) nên họ thường đi thăm dò và khai thác lén lút.

Tiếp xúc nhiều với cổ vật nên dù là những ngư dân bình thường nhưng khi nhắc đến đồ cổ thì ngư dân Bình Châu nói vanh vách về xuất xứ từng loại gốm sứ, loại nào có nước men đẹp, loại nào thuộc hàng hiếm, chẳng thua kém chuyên gia cổ vật thực thụ.

Tại nhà thuyền trưởng Nguyễn Văn Dũng, chiếc tủ kính đầy nhóc cổ vật biển. Những chiếc hũ da trâu, những chiếc tô men Cù Lao Chàm, mâm đồng thau… Nhiều cổ vật là hàng độc mà dân đồ cổ phải thèm muốn.

Vật dụng trang trí trang trọng nhất trong nhà ngư dân Lê Sơn không có gì, ngoài cổ vật. Các ngư dân cho biết, mấy chục năm lặn biển, ai cũng mang về những cổ vật dưới đáy đại dương.

Lão ngư Nguyễn Giáp (70 tuổi), thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, huyện Bình Sơn kể, có khá nhiều ngư dân của làng chài đi lặn tôm, cá đã “trúng mánh” cổ vật. Họ quăng lưới đánh bắt thủy sản nhưng khi vớt lên cổ vật lại nằm gọn trong đó. Năm ngoái, trong lúc hành nghề, một ngư dân trong thôn đã vớt được nhiều khúc gỗ lim đen sì của con tàu cổ nổi trên mặt biển cách bờ chỉ vài hải lý mang về làm nhà.

Ông Giáp còn cho biết thêm, từ vùng biển thôn Châu Me kéo dài qua Châu Thuận Biển có khoảng 10 chiếc tàu cổ chứa cổ vật bị đắm chìm từ nhiều thế kỷ trước, vì thuyền buôn thường thường không đi 1 chiếc mà đi thành đoàn 5 chiếc, 10 chiếc.

Nhiều cổ vật có giá trị đã không còn nguyên vẹn do người dân khai thác, trục vớt không đúng cách.

“ Nhà nước nếu có trang thiết bị hiện đại, chuyên dụng rà tìm có qui mô thì sẽ phát hiện được”, ông Giáp tự tin.

Liên tục phát hiện tàu cổ

Con tàu cổ được người dân phát hiện vào đêm ngày 15/8 ở vùng biển Bình Châu, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) là con tàu thứ 3 được tìm thấy tại vùng biển này kể từ năm 1998. Tiến sĩ Nguyễn Đăng Vũ, Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Quảng Ngãi bật mí, sau khi hoàn thành khai quật con tàu cổ có niên đại 700 năm nằm cách con tàu này 200m, các chuyên gia khảo cổ đã tìm thấy rất nhiều hiện vật  “lạ” bằng sành, sứ. Với các dấu tích này, chúng tôi nhận định vẫn còn con tàu cổ khác đang bị đắm ở vùng biển này. Bởi thế, UBND tỉnh Quảng Ngãi mới quyết định tiếp tục giao cho Công ty TNHH Đoàn Ánh Dương mở rộng khảo sát, khảo cổ vùng biển Bình Châu.

Trước đó, vào tháng 9/2012, người dân  đã phát hiện ra con tàu cổ 700 tuổi ở vùng biển này. Hơn 4.000 cổ vật còn nguyên vẹn có niên đại từ thế kỷ thứ 13 được trục vớt. Năm 1998, sau khi ngư dân phát hiện, lặn tìm một số đồ sứ cổ của con tàu đắm cách bờ biển xóm Gành Cả, thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu chừng 1 km, tỉnh Quảng Ngãi phối hợp cùng Xí nghiệp trục vớt cứu hộ 2 tiến hành khảo sát, tìm thấy số lượng lớn mảnh vỡ đồ sứ bát, đĩa, hũ, bình, chén… thời Minh, triều Tuyên Đức (1426-1435), thường gọi là đồ sứ Tuyên Đức, vùi lấp dưới lớp cát, đá và san hô. Đến tháng 6/1999, các chuyên gia tiếp tục phát hiện nhiều hiện vật gồm đồ đồng, đồ sứ, đồ đá, tiền cổ ghi 4 chữ Hán “Vạn Lịch Thông Bảo” và cả bộ xương ngựa…

Năm 2011, tại vùng biển Vũng Tàu, thôn Châu Thuận Biển, xã Bình Châu, ngư dân tiếp tục tìm thấy tàu cổ chìm bên trong có rất nhiều cổ vật như gốm sứ, gạch lát nền…

Cổ vật được ngư dân tranh thủ khai thác được trên con tàu cổ mới phát hiện đêm ngày 15/8 ở vùng biển Bình Châu, huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi)

“Với kết quả khai quật vừa rồi và với những tàng tích trôi dạt chúng tôi nhận định khu vực này còn khá nhiều tàu cổ đắm”, Tiến sĩ Đoàn Ngọc Khôi, Phó Giám đốc Bảo tàng tổng hợp tỉnh Quảng Ngãi nhận định.

Còn theo các chuyên gia khảo cổ, trong lịch sử vùng biển xã Bình Châu dẫu không phải là thương cảng nhưng là một trong những nơi “neo đậu” tàu bè và địa điểm tụ họp của các nhà buôn phương Đông và phương Tây trước khi thâm nhập vào nội địa để buôn bán. Đây còn là con đường truyền giáo và đường gốm sứ trên biển từ nhiều thế kỷ trước. Tuy nhiên, vùng eo biển này nằm chính diện hướng đông bắc, lại có nhiều đá ngầm nên thường xuất hiện những đợt sóng lừng rất nguy hiểm khiến nhiều thương thuyền neo đậu hay qua lại bị bão tố vùi lấp hoặc va vào đá ngầm.

Sáng ngày 17/8, tỉnh Quảng Ngãi đã chỉ đạo cho các lực lượng dùng 240 tấm lưới sắt, 10 tấn đá chẻ phủ và giằng lên toàn bộ chiếc tàu chở cổ vật bị đắm vừa mới phát hiện đêm 15/8 để chống tình trạng người dân xâm nhập và trục vớt đồ cổ trái phép.

Đồng thời tổ chức làm hệ thống dây phao bao quanh khu vực có tàu cổ bị đắm với phạm vi 600 m² và cảnh báo các tàu, thuyền của ngư dân không được vào neo đậu, đánh bắt. Quảng Ngãi đang chuẩn bị bước vào mùa mưa bão, trong khi vị trí con tàu cổ bị đắm chỉ nằm cách bờ khoảng 50 m, vì thế nguy cơ con tàu này bị hư hỏng do thiên tai gây ra là điều khó tránh khỏi. Để bảo đảm an toàn xác tàu và các cổ vật trên tàu, tỉnh Quảng Ngãi đang nhanh chóng triển khai hoàn chỉnh các thủ tục cần thiết và chọn nhà thầu để tiến hành khai quật.

Ông Lê Quang Thích, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Quảng Ngãi cho hay: “chúng tôi sẽ sử dụng kè lá sen để vây kín rồi hút nước sạch trong khu vực tàu trước khi tiến hành khai quật. Cách làm này giống như việc khai quật con tàu 700 năm tuổi trước đó. Phương pháp này tạo thuận lợi cho các chuyên gia khảo cổ quan sát, tham gia trực tiếp việc khai quật tránh đi những mất mát, hư hỏng không cần thiết’.

 Ngọc Nhi

(BNĐT)

"Thành tỷ phú sau "một đêm" nhờ cổ vật